Hürmüz Boğazı krizi petrol piyasasını tedirgin etti: Fitch’ten kritik değerlendirme

Orta Doğu’da artan jeopolitik gerilim küresel enerji piyasalarının odağında yer alırken, uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings petrol piyasalarına ilişkin dikkat çeken bir değerlendirme yayımladı. Kurum, İran’a yönelik saldırıların ardından güvenlik riskleri nedeniyle gemi geçişlerinin aksadığı Hürmüz Boğazındaki durumun küresel enerji ticareti açısından kritik önemde olduğunu ancak boğazın uzun süreli kapanmasının beklenmediğini bildirdi. Fitch’in analizinde, 28 Şubat’ta İran’a yönelik saldırıların başlamasının ardından petrol fiyatlarında yaşanan yükselişin temel nedenlerinden birinin Hürmüz Boğazı’nda oluşan güvenlik riski olduğu vurgulandı. Ancak uzmanlara göre bu durumun kalıcı bir arz krizine dönüşme ihtimali oldukça düşük. Kuruluş, boğazın küresel enerji taşımacılığı açısından vazgeçilmez bir geçiş noktası olduğuna dikkat çekerek, uzun süreli bir kapanmanın hem üretici hem de tüketici ülkeler açısından büyük ekonomik sonuçlar doğuracağına işaret etti. Analizde, boğazın resmî olarak kapatılmadığı ancak bölgedeki saldırı riskleri nedeniyle bazı tankerlerin rotalarını değiştirdiği ifade edildi. Güvenlik endişeleri nedeniyle büyük petrol şirketlerinin sevkiyatlarını geçici olarak durdurduğu, bazı sigorta şirketlerinin ise tankerler için savaş riski sigortasını askıya aldığı aktarıldı. Bu gelişmeler, küresel enerji ticaretinde kısa süreli belirsizliklere yol açsa da uzmanlar piyasada ciddi bir arz krizi oluşmadığını belirtiyor. Küresel enerji ticaretinin kalbi Dünya petrol ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı, Orta Doğu’daki petrol üreticisi ülkeleri küresel pazarlara bağlayan stratejik bir deniz yolu olarak biliniyor. Analize göre, çatışma öncesinde her gün yaklaşık 20 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü bu dar geçitten dünya pazarlarına ulaştırılıyordu. Bu miktar, küresel deniz yolu petrol ticaretinin yaklaşık dörtte birine ve dünya petrol tüketiminin beşte birine karşılık geliyor. Boğazdan taşınan petrolün önemli bir bölümünün Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri tarafından ihraç edildiği belirtilirken, diğer önemli ihracatçıların ise Irak, Kuveyt ve İran olduğu ifade edildi. Bu petrolün büyük bölümünün ise enerji ihtiyacının önemli kısmını dışarıdan karşılayan Çin ve Hindistan gibi büyük tüketici ülkelere gönderildiği kaydedildi. Alternatif güzergâhlar devrede Fitch’in raporunda, Hürmüz Boğazı’ndaki olası aksaklıklara karşı bazı üretici ülkelerin alternatif sevkiyat hatlarına sahip olduğu da vurgulandı. Özellikle Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri tarafından geliştirilen boru hatlarının petrolün farklı limanlara ulaştırılmasına imkân tanıdığı ifade edildi. Uzmanlara göre bu altyapılar, boğazda yaşanabilecek geçici kesintilerin küresel enerji arzına etkisini sınırlayabilecek önemli bir güvenlik mekanizması oluşturuyor. Bu durum aynı zamanda petrol fiyatlarının aşırı yükselmesini engelleyen faktörlerden biri olarak değerlendiriliyor. Petrol fiyatlarında sınırlı yükseliş beklentisi Küresel petrol piyasalarına ilişkin değerlendirmesinde Fitch Ratings, 2026 yılı için fiyat tahmininde büyük bir değişiklik yapmadığını da duyurdu. Kuruluş, Brent petrolün varil başına ortalama fiyatının 2026 yılı boyunca yaklaşık 63 dolar seviyesinde gerçekleşmesini bekliyor. Raporda, küresel petrol piyasasında hâlihazırda bir arz fazlası bulunduğuna dikkat çekilerek bu durumun jeopolitik risklerin fiyatlara etkisini sınırlayabileceği ifade edildi. Bu nedenle kısa vadede yaşanan gerilimlerin petrol fiyatlarında kalıcı bir sıçramaya yol açmasının beklenmediği vurgulandı. Olası riskler masada Bununla birlikte Fitch, bölgedeki gerilimin tamamen ortadan kalkmadığını ve bazı risklerin devam ettiğini belirtti. Özellikle Hürmüz Boğazında uzun süreli bir kapanma yaşanması ya da petrol ve doğalgaz üretim altyapısının ciddi zarar görmesi halinde küresel enerji piyasalarının önemli ölçüde etkilenebileceği ifade edildi. Analizde ayrıca İran’ın günlük yaklaşık 3,5 milyon varil petrol ürettiği ve bunun yaklaşık 2 milyon varilini ihraç ettiği bilgisi paylaşıldı. İran’ın küresel ham petrol üretimindeki payının yaklaşık yüzde 3,5 seviyesinde olduğu hatırlatılarak, olası üretim kesintilerinin küresel arz fazlası sayesinde belirli ölçüde dengelenebileceği belirtildi. Enerji uzmanları, Orta Doğu’da yaşanan gelişmelerin küresel piyasalar tarafından yakından takip edildiğini belirtiyor. Özellikle enerji güvenliği açısından kritik konumda bulunan Hürmüz Boğazında yaşanacak her gelişmenin petrol fiyatları ve küresel ekonomi üzerinde önemli etkiler yaratabileceği ifade ediliyor.