Serinlemek pahalıya mal olacak: Klima sayısı ikiye katlanıyor

Türkiye’de klima sayısının 10 yılda iki katına çıkması bekleniyor. Türkiye giderek daha sıcak yazlarla karşı karşıya kalırken, milyonlarca hane için klima artık bir lüks değil, özellikle aşırı sıcak günlerde zorunlu bir ihtiyaç haline geliyor. Ancak serinlemek isteyen vatandaşın karşısına bu kez elektrik faturası çıkıyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı uzmanlarının yaptığı projeksiyona göre Türkiye’de 2025 yılında yaklaşık 11 milyon olan hane tipi klima sayısının önümüzdeki 10 yılda yüzde 100 artması bekleniyor. Başka bir ifadeyle 2035’e gelindiğinde evlerdeki klima sayısının yaklaşık iki katına çıkacağı öngörülüyor. Klima sayısındaki bu artışın elektrik tüketimine de doğrudan yansıması bekleniyor. Hanelerde klimaların ısıtma ve soğutma amacıyla tükettiği toplam elektriğin 2025’te yaklaşık 6 bin gigavatsaat seviyesinde olduğu, 2035’te ise 12 bin gigavatsaatin üzerine çıkabileceği hesaplanıyor. Sıcakla mücadele mi, faturayla mücadele mi? Ortaya çıkan tablo yalnızca enerji sektörü açısından değil, dar gelirli vatandaş açısından da önemli bir soruyu gündeme getiriyor. Çünkü sıcaklıkların yükseldiği günlerde “klimayı hiç çalıştırmayın” demek kolay. Fakat evinde bebek, yaşlı, hasta veya sıcak havadan olumsuz etkilenen bir yakını bulunan aileler için klima kullanımı çoğu zaman tercih değil, ihtiyaç. Diğer tarafta ise elektrik faturası var. Küçük bir evde dahi klima uzun saatler çalıştırıldığında faturanın binlerce liraya ulaşabildiğine ilişkin vatandaş şikâyetleri gündeme gelirken, yüksek elektrik giderleri dar gelirli ailelerin bütçesini daha da zorluyor. Bir ailenin önünde kira, gıda, ulaşım, eğitim ve sağlık gibi temel harcamalar dururken, yaz aylarında bunlara bir de yüksek soğutma gideri ekleniyor. Özellikle asgari ücretle geçinmeye çalışan bir vatandaş açısından soru artık yalnızca “Nasıl serinleyeceğim?” değil: “Klimayı çalıştırırsam faturayı nasıl ödeyeceğim?” Bir yanda kira, diğer yanda elektrik faturası Bugün bir ailenin bütçesi açısından birkaç bin liralık ek elektrik gideri bile önemli bir yük oluşturabiliyor. Faturanın 10 bin lira seviyesine ulaştığı bir senaryoda ise mesele yalnızca enerji tüketimi olmaktan çıkıp doğrudan geçim problemine dönüşüyor. Vatandaş bir yandan evinin kirasını ödemek, mutfağını çevirmek ve temel ihtiyaçlarını karşılamak zorunda. Diğer yandan özellikle aşırı sıcaklarda klimayı tamamen kapatması da mümkün olmayabiliyor. Bu nedenle önümüzdeki yıllarda klima sayısının iki katına çıkacağı öngörüsü, yalnızca “daha fazla elektrik tüketilecek” şeklinde değerlendirilmemeli. Bu artışın hane bütçesine nasıl yansıyacağı da şimdiden tartışılmalı. Uzmanlardan 24 derece uyarısı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı uzmanları, klima kullanımından kaynaklanan enerji tüketimini azaltmak için sıcaklık ayarının önemine dikkat çekiyor. Yaz aylarında klimaların iç ortam sıcaklığının 24 derecenin altına indirilmemesi öneriliyor. Klimanın gereğinden düşük sıcaklıklarda çalıştırılmasının elektrik tüketimini önemli ölçüde artırabileceği belirtiliyor. Ayrıca sıcaklık ayarının her 2 derece yükseltilmesiyle enerji faturasında yüzde 15’e varan tasarruf sağlanabileceği hesaplanıyor. Ancak tasarruf önerileri kadar, vatandaşın temel ihtiyacı olan serinleme imkanına erişebilmesi de önemli. 2035'e giderken yeni bir enerji sorunu İklim değişikliği nedeniyle sıcak hava dalgalarının daha sık ve etkili hale gelmesi, klima kullanımını daha da artırabilir. Hanelerde klima sahipliğinin yaygınlaşmasıyla birlikte elektrik talebinde soğutmanın payının büyümesi bekleniyor. Bugün 11 milyon civarında olan klima sayısının 10 yıl içinde yaklaşık iki katına çıkması beklenirken, elektrik tüketiminin de aynı dönemde 12 bin gigavatsaatin üzerine çıkabileceği öngörülüyor. Bu tablo Türkiye'nin önüne önemli bir soru koyuyor: Sıcaklıklar yükselirken vatandaş serinlemek için daha fazla elektrik kullanacak. Peki bu elektriğin faturası nasıl karşılanacak? Çünkü serinlemek artık yalnızca bir konfor meselesi değil. Özellikle çocukların, yaşlıların ve hastaların bulunduğu evlerde klima kimi zaman zorunlu hale geliyor. Önümüzdeki yıllarda asıl mesele yalnızca daha fazla klima satılması olmayacak. Vatandaşın sağlığını ve yaşam konforunu korurken, elektrik faturasını da ödeyebileceği bir denge kurulması giderek daha önemli hale gelecek.