Türkiye ve 13 ülkeden İsrail’e Suriye ve Filistin tepkisi

Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 14 ülke, İsrail’in Suriye’ye yönelik hava saldırıları ile Filistin’deki yasa dışı yerleşim politikalarına tepki gösterdi.

İsrail’e karşı ortak mesaj: Suriye ve Filistin için çağrı Ortadoğu’da gerilim yeniden tırmanırken, İsrail’in Suriye ve Filistin topraklarındaki uygulamaları bölge ülkelerinin ortak tepkisine neden oldu. Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 14 ülke, yayımladıkları iki ayrı ortak açıklamayla İsrail’in Suriye’nin kuzeybatısındaki Ebu Zuhur Askeri Hava Üssü’ne düzenlediği hava saldırısını ve işgal altındaki Filistin topraklarında sürdürülen yasa dışı yerleşim faaliyetlerini sert biçimde kınadı. Suriye’ye ilişkin ortak açıklamada Türkiye, Cezayir, Endonezya, Ürdün, Filistin, Katar, Lübnan, Malezya, Moritanya, Pakistan, Somali ve Suudi Arabistan’ın dışişleri bakanları yer aldı. Bakanlar, Ebu Zuhur Askeri Hava Üssü’nün hedef alınmasını Suriye’nin egemenliği, toprak bütünlüğü ve siyasi birliğine yönelik ciddi bir ihlal olarak değerlendirdi. Açıklamada, Suriye’nin uzun yıllardır devam eden çatışmaların ardından güvenliğini yeniden sağlamaya, ulusal kurumlarını güçlendirmeye ve ülkedeki insani sorunları gidermeye çalıştığı bir dönemde gerçekleştirilen saldırıların mevcut çabaları olumsuz etkileyebileceği belirtildi. İsrail’in Suriye topraklarına yönelik saldırılarının devam etmesinin bölgesel gerilimi artırabileceği ve barış ile istikrarı tehdit edebileceği vurgulandı. Uluslararası topluma da açık bir çağrı yapıldı. Suriye’ye yönelik saldırıların durdurulması, uluslararası hukuka uyulması ve 1974 Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması’nın uygulanmasının sağlanması istendi. Ayrıca İsrail güçlerinin işgal ettikleri bölgelerden çekilmesi ve Suriye’nin egemenliğine saygı gösterilmesi gerektiği ifade edildi. İkinci ortak açıklamanın gündeminde ise Filistin topraklarındaki yerleşim politikaları vardı. Türkiye, Birleşik Arap Emirlikleri, Endonezya, Katar, Mısır, Pakistan, Suudi Arabistan ve Ürdün, İsrail’in işgal altındaki Filistin topraklarında sürdürdüğü yerleşim faaliyetlerini kınadı. Bakanlar özellikle “E1” yerleşim planına dikkat çekerek, projenin Batı Şeria ile Doğu Kudüs arasındaki coğrafi bütünlüğü bozabileceği uyarısında bulundu. Açıklamada, söz konusu planın Filistin devletinin kurulması ve iki devletli çözüm hedefi açısından ciddi tehdit oluşturduğu belirtildi. Ortak açıklamalarda verilen mesajların merkezinde uluslararası hukuka uyulması, sivillerin ve Filistin halkının haklarının korunması, yasa dışı yerleşim faaliyetlerinin durdurulması ve bölgesel barışın korunması çağrısı yer aldı. Suriye saldırısına sert tepki İsrail’in Ebu Zuhur Askeri Hava Üssü’ne yönelik saldırısına ilişkin açıklamada, Suriye topraklarının ve altyapısının hedef alınmasından duyulan derin endişe dile getirildi. Bakanlar, bu tür saldırıların Suriye’nin güvenliğini yeniden tesis etme ve yıllardır süren çatışmaların yarattığı ağır insani sonuçları giderme çabalarını zayıflatabileceğine işaret etti. İsrail’in Suriye’nin egemenliği ve toprak bütünlüğüne yönelik ihlallerinin devam etmesinin bölgesel istikrar açısından ciddi risk taşıdığı kaydedildi. Uluslararası topluma, bu ihlaller karşısında kararlı ve ilkeli bir tutum sergileme çağrısı yapılırken, Birleşmiş Milletler Şartı ve uluslararası hukuk kapsamında somut adımlar atılması istendi. Açıklamada ayrıca 1974 Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması’na tam olarak uyulmasının sağlanması ve İsrail güçlerinin işgal ettikleri bölgelerden çekilmesi gerektiği belirtildi. “E1” projesine karşı ortak tutum Filistin konusunda yayımlanan açıklamada ise İsrail’in işgal altındaki Filistin topraklarında devam eden yerleşim faaliyetlerine karşı güçlü bir tutum ortaya konuldu. Bakanlar, İsrail’in “E1” yerleşim planını ve Doğu Kudüs’ün doğusundaki bağlantılı faaliyetleri reddetti. Yerleşimcilerin Filistin halkına ve mülklerine yönelik şiddet ve ihlal eylemleri de kınandı. Açıklamada, bu uygulamaların Filistin halkının temel ve devredilemez haklarını ortadan kaldırmayacağı vurgulanırken, yerleşim faaliyetlerinin uluslararası hukuk ve Birleşmiş Milletler kararlarıyla bağdaşmadığı belirtildi. “E1” projesinin hayata geçirilmesinin Batı Şeria ile Doğu Kudüs arasındaki bağlantıyı zayıflatabileceği ve işgal altındaki Filistin topraklarının coğrafi bütünlüğünü bozabileceği ifade edildi. Bunun da 1967 sınırları temelinde, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız ve yaşayabilir bir Filistin devletinin kurulmasını daha da zorlaştırabileceği uyarısı yapıldı. Bakanlar, iki devletli çözümün adil, kapsamlı ve kalıcı barış için uygulanabilir tek yol olduğunu yineledi. Bu çözümü zayıflatacak adımların bölgesel ve uluslararası güvenliği tehdit edebileceği belirtildi. Açıklamada ayrıca yasa dışı yerleşim faaliyetlerinden sorumlu kişi ve kuruluşların hesap verebilirliğinin sağlanması için uluslararası tedbirlerin alınması çağrısında bulunuldu. Yerleşimlerin kurulmasına veya genişletilmesine yönelik finansal ve diğer desteklerin sona erdirilmesi istendi. “E1 Projesi” neden tartışmalı? “E1 Projesi”, Doğu Kudüs yakınlarında bulunan Maale Adumim Yahudi yerleşim birimini Batı Kudüs’e bağlamayı ve bölgede yeni yerleşim alanları oluşturmayı hedefleyen plan olarak biliniyor. Proje kapsamında geçmişte binlerce konut ve otel yapılmasına yönelik planlar hazırlanmış, yaklaşık 12 bin dönümlük Filistin toprağının projeye dahil edilmesi gündeme gelmişti. Önceki ABD yönetimlerinin baskıları nedeniyle uzun süre askıya alınan proje, Başbakan Binyamin Netanyahu tarafından Eylül 2025’te yeniden onaylandı. İsrail yönetiminin daha sonra 1234 konutluk ilk ihale ilanını yayımlaması, “E1” planına ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı. Türkiye’nin de aralarında bulunduğu ülkelerin ortak açıklamalarında, yerleşim faaliyetlerinin durdurulması ve Filistin topraklarının coğrafi bütünlüğünün korunması gerektiği vurgulanırken, uluslararası topluma da bölgede kalıcı barışın sağlanması için daha etkin adımlar atılması çağrısı yapıldı.