Okullar açılılyor, öğrenciler dikkat! Uyku düzeninde kritik hafta

Yaz tatilinde geç yatıp geç kalkmaya alışan öğrenciler için okul öncesi son hafta kritik. Uzmanlar, uyku saatlerinin kademeli değiştirilmesini öneriyor.

Yeni eğitim döneminin başlamasına sayılı günler kala öğrencilerin yalnızca okul hazırlıklarına değil, uyku düzenlerine de dikkat etmeleri gerekiyor. Yaz tatili boyunca geç saatlerde yatıp sabahları geç kalkan öğrencilerin, okul döneminde bir anda erken kalkmaya başlamasının biyolojik açıdan zorlayıcı olabileceği belirtiliyor. Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Levent Öztürk, öğrencilerin okullar açılmadan önce uyku ve uyanma saatlerini kademeli olarak değiştirmeleri gerektiğini söyledi. Yaz döneminde değişen günlük alışkanlıkların okulun başlamasıyla birlikte öğrenciler açısından sorun oluşturabildiğini belirten Öztürk, uyku düzeninin son günlere bırakılmadan yeniden oluşturulmasının önemine dikkati çekti. Özellikle hafta sonu geç saatlerde yatıp geç kalkan bir öğrencinin, pazar akşamı bir anda erken uyutulmaya çalışılmasının kolay olmadığını ifade eden Öztürk, uyku saatlerinin yaklaşık bir hafta önceden aşamalı şekilde erkene çekilmesini önerdi. “Uykudan fedakarlık edilmez” Öğrencilerin ihtiyaç duydukları uykuyu mutlaka almaları gerektiğini vurgulayan Öztürk, uyku süresinin yaşa göre değiştiğini belirtti. Ortaokul çağındaki çocukların yaklaşık 9-11 saat, lise dönemindeki öğrencilerin ise yaklaşık 8-9 saat uykuya ihtiyaç duyabildiğini aktardı. Yeterli uykunun öğrenme süreci açısından önemli olduğunu belirten Öztürk, uykusuzluğun öğrencilerin ders çalışma verimini, öğrendiklerini hatırlamasını ve psikolojik durumunu olumsuz etkileyebileceğini söyledi. Öztürk, hafta içinde daha az uyuyup hafta sonu uzun süre uyuyarak açığı kapatmaya çalışmanın da doğru bir yöntem olmadığını ifade etti. Uyku süresinin gereğinden fazla uzatılmasının her zaman daha fazla dinlenmek anlamına gelmediğine işaret eden Öztürk, öğrencilerin mümkün olduğunca düzenli bir uyku-uyanıklık döngüsü oluşturması gerektiğini kaydetti. Telefon ve tablet uykuyu da etkiliyor Uzman uyarısının bir diğer önemli başlığını ise elektronik cihazlar oluşturuyor. Öztürk, kaliteli bir uyku için yatmadan önce hazırlık dönemi oluşturulmasını ve özellikle son 1-2 saat içerisinde telefon, tablet, bilgisayar ve televizyon gibi cihazlardan mümkün olduğunca uzak durulmasını önerdi. Elektronik cihazlardan yayılan parlak ışığın biyolojik saati etkileyebildiğini belirten Öztürk, ışığın melatonin hormonunun salgılanması üzerinde önemli bir etkisi olduğunu söyledi. Bu nedenle öğrencilerin uyku saatine yaklaşırken daha loş bir ortama geçmeleri gerektiğini ifade eden Öztürk, yatak odasında telefon, tablet ve benzeri cihazların bulundurulmamasının da uyku açısından faydalı olabileceğini dile getirdi. Uykuya geçişi kolaylaştırmak için kişisel bakım yapmak, rahat kıyafetler giymek ve ders dışı kısa okumalar gibi alışkanlıkların da birer uyku ritüeline dönüştürülebileceğini belirten Öztürk, düzenli alışkanlıkların uykuya geçişi kolaylaştırabileceğini kaydetti. Hafta sonu düzeni de önemli Hafta içi erken yatıp erken kalkarken hafta sonu geç saatlere kadar uyumanın uyku düzeninde kaymaya yol açabileceğini belirten Öztürk, bu durumun “sosyal jetlag” olarak adlandırıldığını söyledi. Öğrencilerin hafta içi ve hafta sonu mümkün olduğunca benzer uyku ve uyanma saatlerini korumalarının önemli olduğunu vurgulayan Öztürk, özellikle gece saatlerinde telefon ve diğer elektronik cihazların kullanımının sınırlandırılması gerektiğini yineledi. Öztürk ayrıca kafeinli içecekler, enerji içecekleri ve kolanın da uyku düzenini olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulundu. Yeni eğitim dönemine hazırlanırken çanta, kıyafet ve ders programı kadar uyku saatlerinin de düzenlenmesi gerektiğine dikkat çeken uzmanlar, öğrencilerin okulun ilk günlerinde yaşayabileceği yorgunluk ve dikkat sorunlarının önüne geçebilmek için değişime şimdiden başlamasını öneriyor.