Sessiz tehlikeye erken tanı: Yeni doğanlarda kalp taraması

Belirti vermeden ilerleyebilen kritik kalp hastalıkları artık doğumdan hemen sonra taranacak. Ulusal programla erken tanı sayesinde bebeklerin hayatı korunacak.

Yenidoğanlarda kritik kalp hastalıkları için ulusal tarama programı başlatılıyor   Sağlık Bakan Yardımcısı Okumuş,"Bebeklerin erken dönemde semptom vermeyen daha sonra ciddi sıkıntılara hatta ölüme neden olabilen kritik konjenital kalp hastalıklarının taraması için bugünden itibaren uygulamaya başlayacağız." dedi.    Sağlık Bakanlığı tarafından, yenidoğan bebeklerde hayati risk taşıyan kritik doğuştan kalp hastalıklarının erken tanısı amacıyla hayata geçirilecek "Neonatal Kritik Doğuştan Kalp Hastalıkları Tarama Programı"nın ulusal tanıtım toplantısı, Ankara Etlik Şehir Hastanesi Kadın Doğum Hastanesi Safiye Ali Konferans Salonu'nda yapıldı. Burada konuşan Sağlık Bakan Yardımcısı Nurullah Okumuş, tarama programlarının koruyucu halk sağlığı hizmetlerinin en önemli parçası olduğunu vurguladı. Okumuş, tarama programları sayesinde sadece hastalara erken dönemde tanı konulmadığını, aynı zamanda toplum sağlığının da korunduğunun altını çizdi. Yenidoğanda topuk kanı tarama programı kapsamında 6 kalıtsal hastalığın taranabildiğini aktaran Okumuş, bunların fenilketonüri, hipotiroidi, biyotinidaz eksikliği, kistik fibrozis, konjenital adrenal hiperplazi ve Spinal Musküler Atrofi (SMA) olduğunu söyledi. Okumuş, gelişimsel kalça çıkığı tarama programıyla, ileride kalça eklemi ve iskelet sisteminde ciddi hasarlara yol açabilecek doğumsal ya da gelişimsel kalça çıkığının erken dönemde tanı konulabildiğine, basit tedavilerle çocukların sağlıklı yaşam sürebilmesinin sağlandığına işaret etti. Yenidoğan işitme taramasıyla da işitme kaybının erken dönemde belirlendiğini, böylece dil ve bilişsel gelişimin desteklendiğini aktaran Okumuş, görme taramasının da aynı amaçla uygulandığını, yenidoğan döneminin yanı sıra evlilik öncesi SMA ve talasemi taşıyıcılığı taramalarının da sürdüğünü kaydetti. "Bilimsel olarak yararı ispatlanmış bir tarama yöntemidir" Okumuş, ülkelerin sağlık sisteminin gücünü gösteren en önemli göstergelerden birinin, dünya genelinde kriter olarak kabul edilen bebek ölüm hızı olduğunu anımsattı. Sağlık Bakanlığı olarak son 20 yılda hayata geçirilen politikalar, yapılan değişiklikler, tarama ve izlem programlarıyla 5 yaş altı çocuk ölüm hızının binde 40'lardan 10,9'lara, bebek ölüm hızının da binde 31,5'ten 8,9'a gerilediği bilgisini paylaşan Okumuş, 2000'li yılların başında binde 17 olan yenidoğan ölüm hızının ise nitelikli yenidoğan bakım hizmetleri sayesinde 5,6'ya kadar düştüğünü bildirdi. Okumuş, hastalıkların bir bölümünün gebelikte ultrasonla saptanabildiğini ancak her zaman mümkün olmadığını belirterek, şöyle devam etti: "Bugün tanıtımını yaptığımız nabız oksimetre taraması, gebelikte tanı konulamayan ve doğumdan sonra erken dönemde belirti vermeyen kritik doğumsal kalp hastalıklarının taburcu edilmeden önce erken dönemde saptanması amacıyla geliştirilmiş, bilimsel olarak yararı ispatlanmış bir tarama yöntemidir. Bu yüzden biz, bu bebeklerin erken dönemde semptom vermeyen daha sonra ciddi sıkıntılara hatta ölüme neden olabilen kritik konjenital kalp hastalıklarının taraması için bugünden itibaren uygulamaya başlayacağız. 1 Temmuz itibarıyla da ülkemiz genelindeki tüm kamu, özel ve üniversite hastanelerinde zorunlu olacak kritik doğuştan kalp hastalıkları tarama programını başlatıyoruz. " Taramanın, bebeğin konforunu bozacak herhangi bir girişim gerektirmediğine dikkati çeken Okumuş, "Bebeğe hiçbir şekilde zarar vermiyoruz, bebeğin konforunu bozmuyoruz. Bebeğin canını yakmıyoruz. Sadece bir nabız oksimetre cihazıyla yapılan bir tarama testi bu. Uygulaması son derece basit sonuçları da oldukça etkileyici." dedi. Kamu Hastaneleri Genel Müdürü Hakan Usta ise Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü olarak projeye başından beri destek verdiklerini ve bundan sonraki süreçte ise uygulayıcısı olacaklarını kaydetti. Halk Sağlığı Genel Müdürü Muhammed Emin Demirkol ise Neonatal Kritik Doğuştan Kalp Hastalıkları Tarama Programı'nın yenidoğan sağlığı açısından önemli bir adım olduğunu ifade etti. Tanıtım kapsamında, tarama programının ilk uygulaması, Sağlık Bakan Yardımcısı Nurullah Okumuş öncülüğünde gerçekleştirildi. Programa, Ankara İl Sağlık Müdürü Ali Niyazi Kurtcebe ve Türk Neonatoloji Derneği Başkanı Prof. Dr. Esin Koç da katıldı.