19 EKİM MUHTARLAR GÜNÜ KUTLU OLSUN! Köy ve mahallelerimizin sesi, vatandaşlarımız ile devlet kurumları arasında güçlü bir köprü olan tüm muhtarlarımızın 19 Ekim Muhtarlar Günü’nü yürekten kutluyoruz. Fedakârlık, özveri ve sorumluluk bilinciyle halkımıza hizmet eden; mahalle ve köylerimizin ihtiyaçlarını dile getirerek vatandaşlarımızın sorunlarına çözüm arayan tüm muhtarlarımıza emekleri için teşekkür ediyoruz. Başta kıymetli muhtarımız olmak üzere, kadın ve erkek tüm muhtarlarımıza sağlık, huzur ve görevlerinde başarılar diliyoruz. İyi ki varsınız, emeğiniz ve hizmetiniz daim olsun! 19 EKİM MUHTARLAR GüNü: 197 YILLIK KÖKLÜ BİR GELENEĞİN TEMSİLCİLERİ Muhtarlık, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan tarihî geçmişiyle yerel demokrasinin önemli kurumlarından biri. Vatandaşın sesi, mahallenin temsilcisi olan muhtarlar, devlet ile millet arasında köprü kurmayı sürdürüyor. MUHTARLIK NEDiR, MUHTAR KiMDiR? Muhtar; köy veya mahalle halkının oylarıyla seçilen, yaşadığı yerleşim birimini temsil eden yerel yöneticidir. Muhtarlık ise vatandaşların taleplerinin dinlendiği, ihtiyaçların ilgili kurumlara iletildiği ve kamu hizmetleriyle halk arasındaki iletişimin güçlendirildiği önemli bir yerel yönetim kurumudur. Muhtarlar yalnızca resmî belgeler ve idari işlemlerle ilgilenmez; mahallelerinin ve köylerinin sorunlarını takip eder, ihtiyaç sahiplerinin taleplerini ilgili mercilere ulaştırır ve toplumsal dayanışmanın gelişmesine katkı sağlar. MUHTARLIĞIN TARİHÇESİ: OSMANLI’DAN CUMHURİYET’E Türkiye’de muhtarlık teşkilatının temelleri, Osmanlı Padişahı II. Mahmud döneminde atıldı. İlk muhtarlık uygulaması 1829 yılında İstanbul’da hayata geçirildi. O dönemde nüfus hareketlerinin izlenmesi, mahalle düzeninin ve güvenliğinin sağlanması gibi ihtiyaçlar, yeni bir idari yapının oluşturulmasında etkili oldu. İlk muhtarlar bugünkü gibi halk tarafından seçimle değil, dönemin idari uygulamaları çerçevesinde görevlendiriliyordu. Uygulamanın yaygınlaşmasıyla muhtarlık teşkilatı 1830’lu yıllardan itibaren İstanbul dışındaki yerleşim birimlerine de yayıldı. Kastamonu, bu sürecin önemli merkezlerinden biri oldu. Osmanlı döneminde ortaya çıkan bu kurum, Cumhuriyet döneminde de varlığını sürdürerek zaman içinde değişen idari yapı ve ihtiyaçlara göre gelişti. Günümüzde muhtarlar, demokratik seçimlerle göreve gelen ve mahalle veya köy sakinlerini temsil eden yerel yöneticilerdir. 19 EKİM NASIL MUHTARLAR GÜNÜ OLDU? Muhtarlık kurumunun tarihsel önemine dikkat çekmek, muhtarların görevlerini ve karşılaştıkları sorunları gündeme taşımak amacıyla 19 Ekim, 2015/11 sayılı Başbakanlık Genelgesi ile Muhtarlar Günü olarak belirlendi. Genelge, 19 Ekim 2015 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlandı. Bu tarihten itibaren her yıl 19 Ekim, muhtarların emeklerinin hatırlandığı, yerel yönetimlerdeki rollerinin vurgulandığı ve vatandaşla devlet arasındaki iletişime katkılarının takdir edildiği özel bir gün olarak kutlanıyor. KADIN MUHTARLARIN YEREL YÖNETİMLERDEKİ ÖNEMİ Türkiye'nin ilk kadın muhtarı Gül Esin (Gülkız Übbül / Ürbül)'dir. Tarih: 12 Kasım 1933 Yer: Aydın’ın Çine ilçesine bağlı Demircidere (bugünkü Karpuzlu) köyü Seçim Detayı: 32 yaşında iken karşısındaki erkek adaylara karşı yaklaşık 500 oy alarak seçilmiştir. Kadınların yerel yönetimlerde görev alması, toplumun farklı kesimlerinin karar alma süreçlerinde temsil edilmesi bakımından büyük önem taşıyor. Kadın muhtarlar da bilgi, emek, deneyim ve sorumluluklarıyla mahallelerine hizmet ediyor; kadınların kamusal yaşamdaki temsiline katkıda bulunuyor. Kadınların ve erkeklerin eşit fırsatlarla yönetime katılabildiği bir toplum, yerel demokrasiyi de güçlendirir. Önemli olan, her muhtarın görevini adalet, samimiyet, tarafsızlık ve hizmet anlayışıyla yerine getirmesidir. MUHTARLAR, YEREL DEMOKRASİNİN VATANDAŞA EN YAKIN YÜZÜDÜR Bir mahallenin veya köyün ihtiyaçlarını en yakından bilen kişilerden olan muhtarlar; vatandaşın sesini duyurmak, sorunlara çözüm aramak ve kamu hizmetlerinin yerelde daha etkin yürütülmesine katkı sağlamak açısından önemli bir sorumluluk üstleniyor. Bu nedenle muhtarlık, yalnızca bir makam değil; güven, iletişim, sorumluluk ve gönüllü hizmet anlayışını da içinde barındıran bir görevdir. 19 EKİM MUHTARLAR GÜNÜ KUTLU OLSUN! Köy ve mahallelerimiz için emek veren, vatandaşlarımızın taleplerini dinleyen, sorunların çözümü için çaba gösteren ve devlet ile millet arasında köprü kuran tüm muhtarlarımızın 19 Ekim Muhtarlar Günü’nü yürekten kutluyoruz. Başta görevini özveriyle sürdüren kıymetli muhtarlarımız olmak üzere, kadın ve erkek tüm muhtarlarımıza emekleri için teşekkür ediyor; sağlık, huzur ve başarılarla dolu bir görev dönemi diliyoruz. Halka hizmet yolunda gösterdiğiniz emek, dayanışma ve gayret için teşekkürler. Muhtarlar Gününüz kutlu olsun! Araştırmacı Tarihçi – Yazar – Gazeteci Dilber KÖSE Kaynak notu: Muhtarlığın tarihçesi için Belleten’de yayımlanan Musa Çadırcı’nın “Türkiye’de Muhtarlık Teşkilâtının Kurulması Üzerine Bir İnceleme” başlıklı çalışması; Muhtarlar Günü için 19 Ekim 2015 tarihli ve 2015/11 sayılı Başbakanlık Genelgesi esas alınmıştır.